Blog / E-Ticarette Yenilikçi Yaklaşımlar
E-Ticarette Yenilikçi Yaklaşımlar
1997 yılında OECD’nin yaptığı tanıma göre e-ticaret, sayısallaştırılmış yazılı metin, ses ve görüntünün işlenmesi ve iletilmesine dayanan, kişileri ve kurumları ilgilendiren tüm ticari işlemlerdir.
Derya ERGÜN ZORLUBAŞ / Sanayi ve Teknoloji Uzmanı E-Ticarette Yenilikçi Yaklaşımlar
GİRİŞ
İnternetin büyük kitleler tarafından kullanılmaya başlamasıyla, birbirleriyle internet üzerinden haberleşen, çeşitli bilgi kaynaklarına ulaşan, tartışan, forumlar düzenleyen başka bir deyişle zamanının önemli bir bölümünü internet üzerinde geçiren çok sayıda kullanıcının oluşturduğu ve “elektronik topluluk” olarak adlandırabileceğimiz bir kullanıcı kitlesi oluşmuştur. Bu kitle ilk olarak araştırma için kullandığı interneti daha sonra eğlence, dinlenme, bilgilenme ve alışveriş amaçlı olarak kullanmaya başlayınca kullanıcıların sayısı giderek artmıştır. İnternet üzerinden alışveriş yapanların sayısı o kadar hızlı artmaya başlamıştır ki artık günümüzde insanlar “internetten alışveriş yapanlar” ve “yapmayanlar” olarak ikiye ayrılabilir noktasına gelmiştir. Hızla gelişen internet ve iletişim teknolojileri ekonomik hayattan, sosyal hayata, eğitimden, politikaya kadar hayatımızın tüm kesiminde bizleri etkilemeye devam etmektedir. İnternet, iş hayatında elektronik ticaret, eğitimde uzaktan eğitim, sosyal hayatımızda, sosyal paylaşım siteleri gibi hayatımızda doğrudan değişimler yaratmıştır.
Teknolojiye yakın ya da uzak olalım tüm bu değişimler her kesimden insan üzerinde bir etki yaratacaktır. Dünyamız sayısallaşma sürecinde ekonomik anlamda “yeni ekonomi” olarak adlandırılan yeni bir düzene girmiştir. Bu yeni düzende iş yapış şekilleri ve süreçleri oldukça farklılaşmıştır ve küreselleşmenin pekişmesini sağlamıştır. Verimlilik artışını esas alan iş modelleri ortaya çıkmıştır. Bu yeni düzende ayakta kalabilmek için işletmeler bilgi tabanlı ekonomiye geçiş süreçlerine hız vermişlerdir.
Yeni ekonomi düzeniyle oluşan sayısallaşma sürecinde, işletmelerin organizasyon yapıları iş süreçleri ve parametreleri değişime uğrayarak, bilgi ve iletişim teknolojileri sayesinde yeni ortaklıklar oluşmuştur. Buna paralel olarak da tüketicinin konumu da değişime uğramıştır. Artık tüketiciler daha fazla seçenek sayesinde kıyaslama, seçme imkanına ve daha fazla haklara sahip olmuşlardır.İşletmeler küresel pazarlara erişebilmek için ticaretlerini elektronik ortam üzerinden yürütmeye başlamıştır. Büyük firmaların yanı sıra yeni girişimciler de hızla elektronik ortamda yerlerini almıştır. Elektronik ticaret, insanların hayatında hızla kabul görerek günlük hayatın vazgeçilmez bir parçası haline gelmiştir. İşletmeler, elektronik ticaret sayesinde daha az maliyetle daha büyük pazarlara erişim ve daha çok gelir beklentisi içerisindedirler.
Yeni ekonomide rekabet edebilmek için elektronik ortamın kurallarını iyi bilmek ve uyum sağlamak şart hale gelmiştir.E-TİCARET ve E-İŞ Bilişim teknolojilerindeki hızlı gelişmelere paralel olarak büyüyen e-ticaret, birçok sektörde geleneksel ticarete alternatif olmaktan çok, destekleyici ve tamamlayıcı bir yaklaşım olmuştur (Jentzsch ve Miniotas, 1999). Geleneksel pazarlama ve satış yaklaşımının en önemli kısıtlarından biri olan zaman ve mekan kavramını ortadan kaldıran e-ticaret, aynı zamanda küçük işletmelerin büyüklerle rekabet edebileceği, ülke sınırlarını ortadan kaldıran, pratik olarak erişilmesi mümkün olmayan pazarlara erişim sağlayan bir yenilik olarak karşımıza çıkmıştır (Türen ve diğ., 2011).
E-ticaret ve e-iş, çoğu zaman birbirlerinin yerine kullanılan iç içe geçmiş iki kavramdır. Ancak e-iş aslında elektronik ortamda yapılan ticareti ve buna ait tüm süreçleri de içeren bir kavramdır. “E-iş, tedarik zincirinden müşteri ilişkilerine kadar olan süreçlerin, internet ve bilgisayar teknolojilerinin desteğiyle yeniden yapılandırılması ve ilgili tüm taraflara değer katmasıdır.” (Özmen, 2003).
1997 yılında OECD’nin yaptığı tanıma göre e-ticaret, sayısallaştırılmış yazılı metin, ses ve görüntünün işlenmesi ve iletilmesine dayanan, kişileri ve kurumları ilgilendiren tüm ticari işlemlerdir. Diğer bir tanımda ise elektronik ticaret; işletmelerin ve müşterilerin ticari işlemleri bilgisayar ağları üzerinden yapmaları ve yürütmeleri (Liu ve Arnett, 2000) şeklinde belirtilmiştir.
ELEKTRONİK TİCARETİN TÜRLERİ
Yapılan işlemlerin yapısına göre elektronik ticaret türleri 4 ana biçimde incelenebilir (Bajaj ve Nag, 2005);
• İşletmeden – İşletmeye (Business –to – Business: B2B)
• İşletmeden – Tüketiciye (Business –to – Consumer: B2C)
• Tüketiciden – Tüketiciye (Consumer– to- Consumer: C2C)
• Tüketiciden – İşletmeye (Consumer– to – Business: C2B)
B2B: İşletmeler arasındaki ürünlerin servislerin veya bilginin internet üzerinden değişimi biçiminde yapılan e-ticaret biçimidir.
B2C: Herhangi bir işletmenin ürün ya da servislerinin internet üzerinden müşterilerin kullanımı için satışı olarak tanımlanabilir.
C2C: İnternet üzerindeki sanal pazaryerleri üzerinde alıcı ve satıcıya mal değişimi, kullanılmış ürün pazarlama ve ürün fiyatları üzerinde pazarlık imkanı sağlayan yapıdaki e-ticaret türüdür.
C2B: B2C modeline benzeyen bu modelde fark tüketicinin satıcı, işletmenin ise alıcı olmasıdır. Kariyer siteleri bu modele örnek olarak verilebilir.
ELEKTRONİK TİCARETİN FAYDALARI
Elektronik ticaretin sağladığı olanaklara karşın, üreticiler, aynı tür ürünleri elektronik yoldan pazarlayan pek çok üretici ile rekabet etmek zorunda kalacaklardır. Bu açıdan hayatta kalabilmeleri için daha yenilikçi ve etkin olmaları, kendilerini artan rekabete hazırlamaları gerekmektedir (Özgöker ve Saral, 2000).
İNTERNET ve E-TİCARET KULLANIM ORANLARI
Dünyada e-ticaret, amazon.com üzerinden 1994 yılındaki ilk kitap satışıyla başlamıştır (Türen ve diğ., 2011). Ardından internetin giderek yaygınlaşması ile pek çok firma e-ticaret kavramına yakınlaşmıştır. Günümüzde internetin yaygınlaşma durumunu anlayabilmek için kısaca rakamlara bakılırsa; Uluslararası Telekomünikasyon Birliği’nin yaptığı araştırmaya göre 2011 yılında dünya nüfusunun %35’i internet kullanıcısı durumundaydı. Türkiye’de ise 2006’da 10 milyon olan internet kullanıcısı sayısı 2010’da yaklaşık 35 milyondur. Bu da nüfusun %45’ine denk gelmektedir. Türkiye’nin Dünya’daki internet kullanımındaki konumuna bakılacak olursa; Dünya’da ilk 20 internet kullanan ülke listesinde 2012 yılı itibari ile ülkemiz 15. sırada yer almaktadır. Avrupa’da ise 5. sırada yer almaktadır.
Ülkemizin internet kullanımındaki artış elektronik ticaret kullanımının da artmasını sağlayan öğelerin başında gelmektedir. 2009 verilerine göre her 100 kişiden 13’ü internet üzerinden mal veya hizmet alıp satmaktadır.
(İyiler, 2009).
BKM’nin verilerine göre Türkiye’de 2005-2010 yılları aralığında e-ticaret işlem hacminin 5 senede yaklaşık 5 kat artış gösterdiği görülmektedir.
E-TİCARETTE YENİ EĞİLİMLER
Günümüzde ülkemizin e-ticaret potansiyelinin giderek artması ve fırsatlar açısından zenginliği pek çok yatırımcının ve girişimcinin dikkatini çekmiş durumdadır. Giderek kızışan e-ticaret piyasasında yer alabilmek için girişimciler daha yenilikçi e-ticaret yaklaşımlarını kullanmaya, büyük yatırımcılarda bu tip sitelere daha fazla yatırım gerçekleştirmeye başlamışlardır.
Ülkemizde ciddi anlamda 2000’li yılların başlarından beri hayatımızda olan e-ticaret siteleri, 2004 yılında sosyal medya dediğimiz olgunun hayatımıza girmeye başlaması ve ardından 2007 yılında akıllı telefonların hayatımıza günümüzdeki manasıyla girmesi sayesinde kendilerine gelişim sağlayacak farklı platformlara da erişmiş oldular. Artık e-ticaret eğilimleri bu iki gelişmeyi arkasına alacak ve gelişimlerini bu yönlerde artarak sürdüreceklerdir. Günümüz insanının her şeyi daha kısa sürede yapma talebi beraberinde alışveriş kültüründeki değişimi de getirmiştir. Bu açıdan yeni e-ticaret yaklaşımları ile tüketicinin giyim, ayakkabı, aksesuar gibi denemeden almaya çekineceği ürünler bile e-ticaret kapsamına dahil olmuştur. E-ticaret eğilimlerinden günümüzde öne çıkan başlıklar şu şekildedir;
sosyal ticaret, mobil ticaret, özel alışveriş kulüpleri, grup satın alma ve kişiye özel portföylü kampanyalı alışveriş modeli.
SOSYAL TİCARET (SOCIAL COMMERCE)
Pek çok tüketici sosyal medyayı aileleri ve arkadaşlarının neyle ilgilendiğini görmek için başlangıç noktası olarak kullanmaktadır E-ticaret firmaları da tüketicilerle bu ortamda iletişim içinde olarak satışlarını artırmayı hedeflemektedirler (E-commerce Trends, 2011). Bu sebeple, e-ticaret yazılım çözümleri, firmalara sosyal medya siteleri içinde dükkan açma imkanını sunmaktadır. Günümüzde çok sayıda firma yeni sosyal ticaret çözümleri üretebilmek için çabalamaktadır. Sosyal ticaret doğrudan satış odaklı bir yaklaşımdan ziyade, müşteriyle diğer müşterilerin tecrübelerini paylaşmasına dayalı bir model olarak karşımıza çıkmaktadır. Sosyal ticaret, köken olarak sayısal dünyanın iki büyük kavramı olan e-ticaret ve sosyal medyanın birleşiminden oluşturulmuş bir terimdir.
Sosyal ticaret örnekleri;
kullanıcı değerlendirme ve yorumları, kullanıcı önerileri ve referansları, sosyal alışveriş (çevrimiçi alışveriş eylemlerini bir arada paylaşma), kullanıcı forumları ve toplulukları, e-ticaret için sosyal medya optimizasyonu ve sosyal medya uygulamaları ile onların e-ticaret reklamlarına bağlantıları şeklinde verilebilir. Sosyal ticarette yapılan bir çeşit ağızdan ağıza pazarlamanın (Word-of-mouth marketing) sosyal medya versiyonudur (E-ticarette Yeni Trendler).Sosyal ticaret, ürün ve servislerin çevrim içi alış verişinde kullanıcı katkılarını ve sosyal etkileşim desteğini kullanmak için sosyal medyayı içeren bir e-ticaret alt kümesidir
(http://en.wikipedia.org/wiki/Social_commerce).
Daha özet olarak sosyal ticaret, e-ticaret kapsamındaki işlemlerde sosyal ağların kullanımıdır. Günümüzde sosyal medya araçlarının ve içeriklerinin e-ticaret kapsamında özellikle de moda endüstrisinde kullanımı yaygınlaşmıştır.
MOBİL TİCARET (M-COMMERCE)
Geçtiğimiz beş yıl içinde akıllı telefon sahipliğinin artması mobil ticaret kavramının yaygınlaşmasında en önemli faktörlerden biridir (E-commerce Trends, 2011). Kullanıcıların, sadece akıllı telefon değil ayrıca tablet tarzı mobil araçları da edinmesinden ve tüm bu araçları 3G teknolojisi ile kullanmalarından dolayı daha fazla aracın mobil ticarette yer alacağı öngörüsünde bulunmak mümkündür.
3G teknolojisi ile neredeyse her cep telefonu sahibi de internet erişimi hakkına sahip olmuştur. Tüm bu araçlar sayesinde artık kullanıcılar daha rahat mobil ticaret işlemleri gerçekleştirebileceklerdir. Artık daha fazla mobil ticaret uygulamaları geliştirilerek ve var olan e-ticaret siteleri mobil kullanıma uygun hale getirilerek, e-ticaret firmalarının bu yükselen eğilimden geri kalmamaya çabalamaları gerekmektedir.
Mobil ticaret işlemleri, temel olarak mobil terminal veya kablosuz ağların kullanımıyla yürütülen elektronik işlemler olduğundan kimi zaman “mobil e-ticaret” olarak tanımlanabilmektedir. Mobil terminaller, mobil telefonlar ve PDA’lar gibi tüm taşınabilir cihazları, kablosuz ağlara erişebilme yeteneği olan araçları içermektedir. Bir başka tanımlamada m-ticaret, “mobil iletişim ağı vasıtasıyla yürütülen, parasal değeri olan eylemlerdir” şeklinde belirtilmiştir (http://en.wikipedia.org/wiki/Mobile_commerce).
Mobil sıfatı, m-ticaret veya m-iş gibi iş süreçlerine “herhangi bir yerde, herhangi bir zamanda erişim” gibi özel bir anlamı ifade etmektedir. Erişim hizmetleri, bu servislere kullanıcının coğrafi konumundan bağımsız olarak ulaşmasına imkan vermek için mobil iletişim ağları üzerinden gerçekleştirilmektedir (Tiwari, 2006).
ÖZEL ALIŞVERİŞ KULÜPLERİ
Son yıllarda e-ticaret kavramına yeni bir bakış açısı getiren, indirimli ürünlerin üyelikle satışını gerçekleştiren “özel alışveriş kulüpleri”, sayısı hızla artmaya başlamış bir e-ticaret modelidir. Özel alışveriş kulüpleri, özellikle giyim ve aksesuar alanında satış üzerine odaklanmış durumdadırlar.
E-ticarete bu tarz bir yaklaşım diğer e-ticaret modellerinden farklı olarak ilk önce Amerika değil Avrupa’da denenerek dünyaya yayılmıştır. Özel alışveriş kulübü yaklaşımı 2001 yılında ilk defa bir Fransız firması tarafından denenmiş yenilikçi bir yaklaşımdır. Bu e-ticaret modeli 2008 yılından itibaren de ülkemizde yaygınlaşmıştır. Ülkemizde bu modelin öncüsü pozisyonundaki firmanın büyüme rakamları (2011 yılı için %700) incelendiğinde gelişime açık bir e-ticaret modeli olduğu görülmektedir. Üyelikle satış yapan firmalar müşteri çemberini kendi üyeleri sayesinde genişletme yoluna gitmişlerdir. Her üye, yeni üye kazandırdıkça hediye çekleri ile ödüllendirilerek müşterilerinin kendi reklamlarını yapmasını sağlayan farklı bir pazarlama taktiği geliştirmişlerdir. Bu iş modelinde süre sınırlaması söz konusudur ve indirimden kısa bir süre önce üyelere e-posta yolu ile bildirim yapılarak, üyeler bilgilendirilmektedir.
Bu yapıda bir üyeden davetiye almadan kulübe üye olunamamakta, ürünler görüntülenememekte ve indirimden haberdar olunamamaktadır, yani kapalı devre alışveriş sistemiyle çalışmaktadır. Eskiden internetten alınan ürünlerin iade süreçleri ve müşteri ilişkileri sıkıntılı olduğundan daha çekingen olan müşteri potansiyeli gelişen müşteri hizmetleri, ücretsiz kargo iadesi gibi yöntemlerle elektronik ortamda alışverişe artık daha az mesafeli yaklaşmaktadır.
GRUP SATIN ALMA
Grup satın alma, ürün ve servisleri önemli ölçüde indirimli fiyatlarla belirli sayıda alıcının satın alması prensibine dayana e-ticaret modelidir. Grup satın alma firmaları, kampanyalara katılan diğer firmalardan belirli oranlarda komisyon alarak gelir elde etmektedirler. Son zamanlarda grup satın alma web siteleri çevrimiçi alışveriş işinin önde gelen firmaları tarafından yürütülmeye başlanmıştır. Tipik olarak bu web siteleri günün fırsatı başlığı altında ürün ve servislerini duyurarak belli sayıda satışa imkan tanımaktadırlar.
Pek çok grup satış sitesi yerel satıcılarla, KOBİ’lerle anlaşıp toplu ve indirimli ürün-servis satışları geçekleştirmektedirler. Bu e-ticaret modelinde de ilk etapta üyelikle işlem yaptırılsa da zaman içerisinde üyelik kavramı önemini yitirmeye başlamıştır. Bu sitelerde özellikle yeme-içme-seyahat-masaj gibi başlıklarda hizmet ağırlıklı satışlar sıklıkla görülmektedir.
KİŞİYE ÖZEL PORTFÖYLÜ KAMPANYALI ALIŞVERİŞ (PUSH SHOPPING)
Bu e-ticaret eğilimi, belli bir hayat tarzına yönelik birkaç günlük fırsatların sunulduğu özel alışveriş kulüplerine benzese de onlardan faklılaştığı bir takım yönleri bulunmaktadır. Bu yaklaşımla kampanya alışveriş modeli bir adım daha öteye götürülerek, kişiye özel fırsatlı alışveriş mantığı ile e-ticaret kavramlarına bir yenisi eklenmektedir. Bu tip alışveriş sitelerinde kişiler detaylı bir hayat tarzı anketi doldurur ve ardından belirlenen bir miktarda, düzenli aylık üyelik ücreti öderler. Ardından ankette doldurulan tarza yönelik özel olarak ürün kataloğu müşterilerin e-posta hesabına gelir. Bu tip siteler hiç kimseye bütün ürünleri görme imkanı vermemektedir, sadece anketten gelen bilgiler ile müşteriye seçilen özel ürünler görülebilmektedir
(Push Shopping, 2012). Bu sayede müşterilerin anketi doğru bilgilerle doldurması konusu önemli hale gelmektedir. Müşterinin aldığı ilk ürün aylık ücreti verildiğinden bedelsizdir.Eğer müşteri ürün almaz ise aylık ücreti yine de ödemiş olmaktadır.Kişiselleştirmenin maksimum olduğu bu e-iş modelinde güvenilirlik konusu en problemli kısım olarak görünmektedir. Bu yüzden bu tip e-ticaret firmaları ünlü kişileri reklam yüzü olarak kullanarak müşteri güvenini sağlama yoluna gitmektedirler. Daha çok moda, aksesuar endüstrisi, teknoloji ürünleri için başarılı olabileceği düşünülen bir modeldir. Kişiye özel portföylü kampanyalı alışveriş modelinde tüketicilerin hayat tarzlarına dair özel bilgiler bu firmaların elinde bulunduğundan müşterilere yaratılabilecek birçok ekstra değer bulunmaktadır. Bu nedenle yatırımcılar tarafından yakından takip edilen bir model olarak öne çıkmaktadır.
SONUÇ
E-ticaret hacminin büyümesinde şüphesiz ki internetin yaygın kullanılmaya başlaması kadar akıllı telefonlar ve sosyal medyanın da büyük önemi bulunmaktadır. 90’lı yıllarda geleneksel ticaret modellerinin kopyalanması ile yapılan e-ticaret günümüzde firmaların ve müşterilerin ihtiyaçlarını tam olarak karşılayamamaya başlamıştır. Artık teknolojinin sağladığı tüm imkanlar ve farklı yaklaşımlar kullanılarak oluşturulan yeni modeller kullanılmaktadır.
Pek çok e-ticaret uzmanına göre, 2013’te e-ticaret sektöründe tek bir ürün gamına odaklanan dikey sitelerin yükselişte olacağı, kişiye özel üretim siteleri, sosyal medya ve sosyal ticaretle ilgili kurguların ön planda olacağı öngörülmektedir. Yapılan tahminlere göre e-ticaret alanında büyüme devam edecek ancak bu noktada yenilikçi yaklaşımlar kullanan firmalar bir adım öne çıkacaklardır.
Türkiye’de özellikle özel alışveriş kulüpleri ve grup satın alma alanında yaklaşımları ile kurulan e-ticaret firmalarının büyüme oranları göz önüne alındığında e-ticaret potansiyelinin ne kadar büyük olduğu daha iyi anlaşılacaktır.
KAYNAKÇA
1. Bajaj, K., Nag, D. (2005), “E-Commerce”, Tata McGraw-Hill Publishing, s. 18-19.
2. Wen, J., Chen, H., Hwang, H., (2001), “E-commerce Web Site Design: Strategies and Models” Information Management & Computer Security , s. 6.
3. BKM (Bankalar Arası Kart Merkezi), Sanal Pos İle Yapılan E-ticaret İşlemleri, http://www.bkm.com.tr/istatistik/sanal_pos_ile_yapilan_eticaret_islemleri.asp, Erişim Tarihi: 07.05.2012
4. E-commerce Trends For 2011, http://www.zippycart.com/ecommercenews/1613-ecommerce-trends-for-2011.html
Erişim Tarihi: 25.04.2012
5. E-ticarette Yeni Trendler, http://www.teknokulis.com/Yazarlar/hasan_genc/2011/05/03/ticarette-yenitrendler
Erişim Tarihi: 27.04.2012
6. http://en.wikipedia.org/wiki/Social_commerce, Erişim Tarihi: 26.04.20127. http://en.wikipedia.org/wiki/Mobile_commerce, Erişim Tarihi: 26.04.2012
7. IMAP, Retail Industry Global Report, (2010), http://www.imap.com/imap/media/resourcesIMAPRetailReport8_23CB9AA9C6EBB.pdf
Erişim Tarihi: 04.05.2012
8. IWS, 2010, Turkey Internet Usage Stats and Market Report, http://www.internetworldstats.com/ euro/tr.htm
Erişim Tarihi: 27.04.2012
9. İyiler, Z., 2009, Elektronik Ticaret ve Pazarlama: İhracatta İnternet Zamanı, İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi, Ankara,
http://www.ibp.gov.tr/bilkay/assets/eticaret.pdf, Erişim Tarihi: 02.05.2012, s.53.
10. Jentzsch, R., Miniotas, A. (1999), “The Application of E-commerce to SME” Proc. 10th.Austalusian Conference on Information Systems, s. 435.
11. Liu Chang ve Arnett Kirk P. (2000), “Exploring the Factors Associated with Web Site Success in the Context of Electronic Commerce”, Information & Management, Vol 38, s.23.
12. Özgöker, U., Saral, T., (2000) Gümrük Birliği Sürecinde KOBİ’ler, Türkiye-Avrupa Birliği Derneği İstanbul Şubesi,Yayın No. 6, İstanbul s. 188.
13. Özmen, Ş., (2003), “Ağ Ekonomisinde Yeni Ticaret Yolu E-ticaret”, İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları, s.15.
14. Türen, U., Gökmen, Y., Tokmak, İ. (2011), “Türkiye’de E-ticaret İşlem Hacmini Etkileyen Faktörler Üzerine Bir Araştırma: Bir Model Önerisi”, KHO Savunma Bilimler Dergisi, 10(1), s. 49-71.
15. Uluslararası Telekomünikasyon Birliği (ITU), Ülkelere Göre Dünyadaki İnternet Kullanıcı Sayıları, http://en.wikipedia.org/wiki/List_of_countries_by_ number_of_Internet_users,
Erişim Tarihi: 27.04.2012
16. Push Shopping, http://www.dijitolog.com/2011/09/push-shopping-nedir/
Erişim Tarihi: 11.05.2012
17. Tiwari, R., Buse, S., Herstatt, C., (2006), “From Electronic To Mobile Commerce”, Institute of Technology and Innovation Management Hamburg University of Technology, Tech Monitor Magazine Sep-Oct 2006 s.39-42.